Ngay từ khi mới có xe công nghệ, Lão Đại bạn tui đã dứt khoát tuyên bố sẽ không sử dụng phương tiện di chuyển này. Lý do thứ nhất, theo như Lão nói là giá cước của nó chắc chắn sẽ rất cao so với xe ôm, bởi vì thay vì trả tiền trực tiếp cho thằng cha xe ôm nay lại phải qua trung gian cái "thằng công nghệ" nữa khiến giá thành đội lên. Lý do thứ hai là dù quãng đường ngắn xe sẽ chạy vòng vòng để tính tiền cước của mình cao (?).
Đội quân xe công nghệ tại Việt Nam hiện nay vô cùng đông đúc, thế nhưng số người già tự đặt xe cho mình lại rất ít.
Tui đã cố gắng giải thích rằng giá cước của xe công nghệ hầu như tương đương xe ôm, có khi còn thấp hơn nhờ những chính sách khuyến mãi, và tiền cước này sẽ được xác định rạch ròi ngay từ lúc đặt xe chớ làm sao mà ăn gian. Lão Đại vẫn ngoan cố không nghe theo (hay là ổng hổng hiểu hay hổng tin điều tui nói, không biết nữa).
Thế rồi có quy định cấm lái xe khi đã uống rượu và thực hiện đo nồng độ cồn, mà với Lão Đại uống rượu là nguồn sống. Nhiều ma men đã chọn giải pháp đi xe công nghệ khi cần uống rượu. Tui cười và nói với Lão Đại bây giờ dù muốn dù không ông cũng phải đi Grab nhé. Ổng vẫn dứt khoát nói không, thà luồn lách trốn công an vẫn hơn.
Thế rồi một bữa nọ Lão Đại cùng vài ba người đi nhậu xỉn, một người trong bọn đặt xe công nghệ chở về, chở luôn Lão Đại. Hôm sau uống cafe với tui, Lão Đại khoe: Hôm qua tui đi Grab về. Không ngờ rẻ ghê, chỉ bằng nửa so với đi taxi. Thằng bạn nói Grab này mới ra nên có khuyến mãi. Tui mới nhắc ổng là trước đây tui nói giá cước xe công nghệ rẻ mà ổng không chịu tin. Tui cũng hỏi lại ổng Grab mới là Grab gì?
Ổng trả lời: Xe màu xanh. Nghe nói là Grab Xanh SM.
Má ơi, vậy là ổng hổng hiểu gì hết. Rằng Grab và Xanh SM là 2 thương hiệu xe công nghệ khác nhau, chớ không phải Grab có nghĩa là xe công nghệ.
Đi xe công nghệ là giải pháp hữu hiệu khi người ta xỉn. Ảnh minh họa, tạo bởi Gemini
Nói gì thì nói, Lão Đại vẫn quyết không đặt xe công nghệ. Đi chung xe, ai đặt xe thì ổng cùng đi, còn đi một mình ổng vẫn khoái thong dong lái xe máy. Đến lúc này thì tui hiểu rõ, nguyên nhân chính là Lão không biết cách đặt xe mà không muốn cho ai biết điều này.
Rồi cũng có một ngày hoàn cảnh khiến tui phải book Grab cho ổng về nhà. Tất nhiên là tui xài app trên máy của tui. Tui hỏi ổng địa chỉ nhà để tui book điểm đến. Ổng trợn mắt hỏi lại tui:
- Nhà tui ở đâu ông ghé nhiều lần rồi bộ không biết sao còn hỏi địa chỉ?
- Biết thì biết rồi, nhưng phải ghi địa chỉ để xe nó biết chỗ chạy tới chớ!
- Thì cứ ghi là nhà Lão Đại, ấp XX, xã YY
- Không được, nếu không có địa chỉ nhà ông thì ông cho dùm cái điểm mốc nào gần nhất để người ta còn định vị chớ.
- Không có điểm nào hết. Cứ biểu nó chở tới ấp XX rồi dọc đường tui chỉ đường cho nó chạy!
Lão Đại đắc ý nhìn tui tiu nghỉu, ổng ngoắc xe ôm và nói: Đi xe ôm nó đâu có hỏi rắc rối như vậy đâu. Tới đâu chỉ tới đó, trả tiền sau!
Vậy đó, tui bó tay không biết làm sao book Grab cho Lão Đại
Nhận xét về việc người già sử dụng xe công nghệ tại Việt Nam
Dựa trên các báo cáo thị trường và hành vi người dùng tính đến đầu năm 2026 cùng với quan sát riêng của tui đối với những người quen cùng trang lứa (>65 tuổi), tạm nêu ra một số nhận định sau:
Về lý thuyết thì việc tự đi lại bằng xe máy của người già có nhiều hạn chế nên việc sử dụng xe công nghệ là dịch vụ mà người già cần nhất nhưng lại ít tự thực hiện nhất.
Qua khảo sát, ta thấy việc đặt xe công nghệ ở lứa tuổi trên 65 chủ yếu diễn ra qua trung gian. Ước tính chỉ khoảng 10-12% người trên 65 tuổi tại các đô thị lớn tự mở ứng dụng để đặt xe, ở thôn quê thì chắc ít hơn nữa.
Khoảng 70% các chuyến xe công nghệ phục vụ người già là do con cái hoặc người thân đặt dùm từ xa. Thậm chí, nhiều người gọi điện cho con để nhờ đặt xe, thay vì tự thao tác trên điện thoại mình vì... không biết cách thao tác.
Các hãng như Green SM hay Grab đã ghi nhận lượng tăng trưởng mạnh ở tính năng "Đặt xe cho người thân", điều này chứng tỏ người già vẫn đứng ngoài quy trình vận hành trực tiếp của ứng dụng.
Các ứng dụng xe công nghệ đều có tính năng Đặt xe cho người thân
Có thể phân theo hành vi di chuyển thành 3 nhóm với số liệu ước tính như sau:
- Nhóm Truyền thống (Khoảng 50%): Ưu tiên ngoắc xe ôm truyền thống hoặc taxi. Lý do: Thấy người thiệt việc thiệt, hỏi giá trực tiếp cho chắc ăn.
- Nhóm Con cái lo (Khoảng 40%): Chỉ đi xe công nghệ khi có con cái đặt sẵn, đứng chờ cùng cho đến khi lên xe. Nhóm này coi xe công nghệ là một dịch vụ "cao cấp" cần người trẻ quản lý.
- Nhóm Tự chủ (Khoảng 10%): Thường là những người vẫn còn đi làm hoặc tích cực tham gia các hội nhóm xã hội, hoặc có điều kiện làm quen với các ứng dụng công nghệ.
Phạm Hoài Nhân
