Nền kinh tế sự chú ý

Tài sản của người là vàng bạc, đất đai, nhà cửa (có người nhắc: còn kim cương nữa, mới khoe um sùm kìa. Ờ đúng, cứ đưa nó vô nhóm vàng bạc, đại khái vậy), v.v... Vài chục năm nay, nhất là những năm gần dây nổi lên một loại tài sản khác, có giá trị rất lớn: đó là Sự chú ý. Nó hình thành nên một nền kinh tế mới: Nền kinh tế Sự Chú Ý (Attention Economy).

Xin chào mừng đến với Nền kinh tế sự chú ý

Nghe thì có vẻ xa lạ, nhưng thật ra hầu như tất cả chúng ta đều đã và đang tham gia vào nền kinh tế sự chú ý. Vậy nó là gì?

Quảng cáo của THACO, FLC… xuất hiện trên video chứa nội dung phản động của YouTube

Ngày 20-6, Cục Phát thanh Truyền hình & Thông tin Điện tử (PTTH&TTĐT) công bố danh sách 40 nhãn hàng xuất hiện quảng cáo trong các clip phản động, chống phá nhà nước mà Cục mới phát hiện trong thời gian gần đây. Đáng chú ý, trong danh sách này có những tên tuổi lớn như: Tập đoàn FLC, Thaco PC, Đại học Quốc gia Hà Nội…

Các quảng cáo được đặt ngẫu nhiên trên clip, có thể vô tình xuất hiện trên clip có nội dung xấu

YouTube “dọn dẹp” thị trường video của mình

Sau động tác khóa các kênh giang hồ mạng (như Khá bảnh, Dương Minh Tuyền) vì vi phạm chính sách của Youtube nghiêm trọng và có tác động xấu đến xã hội, tuần qua YouTube đã âm thầm tiến hành một chiến dịch tuy nhẹ nhàng hơn nhưng tác động rộng và hiệu quả: tắt tính năng kiếm tiền của nhiều kênh YouTube mà họ cho rằng đã vi phạm các chính sách.

Một kênh YouTube có đến 2 triệu lượt đăng ký đã bị khóa tính năng kiếm tiền lẫn tính năng nhận xét

Facebook, YouTube nỗ lực xóa video thảm sát ở New Zealand

Sát thủ nổ súng giết chết  49 người trong các cuộc tấn công vào hai nhà thờ Hồi giáo ở thành phố Christchurch, New Zealand đã live stream cảnh tượng hãi hùng này trên Facebook để đảm bảo các hành động ghê tởm của họ sẽ được lan truyền nhanh chóng. Điều này khiến Facebook, YouTube và các công ty truyền thông khác hết sức nỗ lực để chặn và xóa đoạn phim này cùng các bản sao khác của nó đang tiếp tục lan truyền như virus.

Khóc thương những người tử nạn ở một thánh đường Hồi giáo tại Kilbirnie, Wellington, New Zealand ngày 16-3-2019. Ảnh: Mark Tantrum/Getty Images

Đoạn video dài 17 phút phát trực tiếp trên Facebook đã nhanh chóng bị gỡ xuống, nhưng trong khoảng thời gian ngắn ngủi phát ra nhiều người đã xem, đã copy và phát lại. Các bản sao của đoạn phim đó nhanh chóng được phổ biến sang các nền tảng khác, như YouTube, Twitter, Instagram và Reddit, và được tải trở lại lên chính Facebook. Khi các bản sao này được rút xuống, các phiên bản khác lại được tải lên ở nơi khác.

Xu hướng xấu của báo chí thời Internet: Câu view

Không thể phủ nhận rằng ngày nay báo mạng đã dần dần lấn lướt báo in. Internet đã mang lại nhiều ưu thế lớn trong việc truyền thông nhưng đồng thời thể loại báo chí qua mạng Internet này cũng mang lại nhiều điều bất cập. Một trong những điều đó là tình trạng câu view trên báo điện tử.

Muốn nhiều người đọc phải… câu view

Báo chí muốn sống được phải có độc giả. Lượng người đọc càng cao thì bán được càng nhiều báo và thu hút quảng cáo càng lớn. Đối với báo điện tử thì không có bán báo nên nguồn thu chính là quảng cáo. Hiện nay có nhiều công cụ đo được lượng người xem trên từng trang web nên các đơn vị đăng quảng cáo chọn lựa để đăng (và trả tiền nhiều) trên những trang mà họ biết là có nhiều người xem. Từ đó dẫn đến nhu cầu của tờ báo là phải bằng mọi cách tăng số lượng người xem báo mình lên. Áp lực này không chỉ đè nặng lên ban biên tập mà cả phóng viên. Hiện nay, rất nhiều báo mạng trả nhuận bút cho phóng viên theo số lượt người xem bài trên mạng. Như vậy một bài viết công phu, có giá trị chưa chắc được trả nhuận bút cao mà phải là bài được nhiều người bấm vào xem.

Câu view là gì?

Xóa bản thân mình ra khỏi thế giới ảo

Mỗi người chúng ta đều không nhiều thì ít thể hiện bản thân mình trên mạng Internet. Tối thiểu là một địa chỉ email mà khi khởi tạo ta buộc phải khai báo một số thông tin về bản thân. Hơn nữa là tham gia vào các mạng xã hội như Facebook, LinkedIn…, xa nữa là các website cá nhân, blog như WordPress, Blogger… Nhiều người khác lại có thêm những tài khoản trên các trang thương mại điện tử. Liệu có khi nào những thông tin này gây phiền toái cho ta và ta muốn xóa bỏ tất cả chúng trên thế giới ảo?

Lợi và hại của việc “thể hiện” mình trên Internet

Hai ích lợi rõ nhất của việc “có mặt” trên Internet là tạo được sự kết nối với mọi người và xây dựng thương hiệu cá nhân.

Với mạng xã hội, như Facebook chẳng hạn, việc tạo tài khoản trên mạng xã hội này giúp ta có thể tìm kiếm và kết nối bạn bè và người thân ở khắp nơi. Ngược lại, nó cũng giúp cho bạn bè tìm thấy chúng ta và kết mối dây liên lạc.

Bầu cử tổng thống Mỹ và Facebook

Facebook là mạng xã hội lớn nhất thế giới với gần 1,8 tỷ người dùng, trên đó họ thể hiện tất cả sinh hoạt, suy nghĩ, quan điểm… của mình. Do đó, người ta tin rằng bằng việc theo dõi thông tin trên Facebook có thể nắm được xu hướng chung của mọi người. Theo đó, thì bà Hillary Clinton sẽ đắc cử tổng thống Mỹ. Tuy nhiên…

Facebook cho thấy rằng bà Hillary Clinton sẽ chiến thắng

Hàng loạt trang mạng bị xử phạt

Tuần qua, Bộ Thông tin & Truyền thông đã ra quyết định xử phạt nhiều trang mạng bao gồm những dạng khác nhau như báo điện tử, trang tin điện tử, mạng xã hội với những lý do khác nhau như xâm phạm đời tư cá nhân, thực hiện không đúng giấy phép…

Ngày 4-11-2016, Thanh tra Bộ Thông tin & Truyền thông ra Quyết định số 153/QĐ-XPVPHC xử phạt Công ty CP Truyền thông trực tuyến Netlink (là chủ sở hữu trang thông tin điện tử www.techz.vn) vì đã có hành vi thực hiện không đúng giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử khi đăng các bài viết về công ty THACO trên trang thông tin điện tử www.techz.vn. Công ty CP Truyền thông trực tuyến Netlink đã bị xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng.

Trước đó 1 ngày, ngày 3-11, Thanh tra Bộ Thông tin & Truyền thông ra Quyết định số 150/QĐ-XPVPHC xử phạt vi phạm hành chính đối với báo điện tử Một Thế Giới 4 triệu đồng do đã đăng ảnh cá nhân khi chưa được sự đồng ý của ông Chiêm Quốc Thái; phạt 4 triệu đồng do đăng phát tài liệu cá nhân (từ tài khoản cá nhân của ông Thái) khi chưa được sự đồng ý của ông Thái và bà Võ Thị Hoàng Yến.. Tổng mức phạt mà Báo điện tử Một Thế Giới phải nộp là 8 triệu đồng và buộc phải thực hiện cải chính theo quy định của pháp luật.

Cũng trong ngày 3-11-2016, Thanh tra Bộ Thông tin & Truyền thông đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty CP OTV truyền thông (chủ sở hữu của mạng xã hội otofun.net và otofun.net.vn) do không thực hiện đúng quy định trong giấy phép thiết lập mạng xã hội với mức phạt là 15 triệu đồng.

7 việc làm đầu tiên của bạn là gì?

Ngày 4-8-2016, nữ ca sĩ – nhạc sĩ Mỹ Marian Call đăng trên tài khoản Twitter của mình dòng tweets: “7 việc làm đầu tiên của bạn là gì?” và tự trả lời cho trường hợp của chính mình. Ngay sau đó, câu hỏi thú vị này đã được hàng triệu người trên thế giới và cả ở Việt Nam hưởng ứng, trên Facebook và trên Twitter. Tìm kiếm trên Facebook với hashtag #first7jobs hoặc #firstsevenjobs ta có thể đọc được nhiều câu trả lời chứa nhiều nội dung phong phú.

7 việc làm đầu tiên

Xuất phát của trào lưu “7 việc làm đầu tiên” là một tweeter của ca sĩ Marian Call

Công nghệ thông tin và nghề báo

Gần 3 thập niên qua, từ ngày những chiếc máy vi tính đầu tiên xuất hiện ở Đồng Nai và không cho thấy có liên quan gì mấy đến nghề báo thì đến nay báo chí có lẽ là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hường nhiều nhất bởi công nghệ thông tin.

Từ “tin học” đến “công nghệ thông tin & truyền thông”

Hơn 25 năm trước, khi những chiếc máy vi tính đầu tiên xuất hiện ở Đồng Nai và những nhà báo Đồng Nai đầu tiên tiếp cận với máy tính – khi ấy gọi là Tin học (Informatics) – thì không ai nghĩ rằng công nghệ này đóng vai trò quan trọng đối với báo chí. Hồi ấy, vai trò chủ yếu của máy tính là tính toán phục vụ cho công tác quản lý. Công dụng của máy tính đối với nhà báo chỉ là giúp viết tin bài thuận tiện hơn nhờ các hệ soạn thảo văn bản. Đối với bộ phận kỹ thuật của báo thì là sử dụng phần mềm chế bản điện tử như Ventura, PageMaker để dàn trang.

Khoảng 10 năm sau, vào cuối thập niên 1990, khi Internet chính thức có mặt ở Việt Nam thì thuật ngữ tin học đã được thay thế bằng thuật ngữ Công nghệ thông tin (Information Technology, thường được viết tắt là IT, CNTT). Đối với giới báo chí, IT mang đến những công dụng mới. Với Internet, việc tiếp cận thông tin bên ngoài nhanh hơn, nhiều hơn. Việc truyền thông nội bộ (gửi tin, bài đến tòa soạn) nhanh hơn, tiện lợi hơn nhờ email. Một số tờ báo trực tuyến của Việt Nam đã ra đời, nhưng chưa tạo nên sự thay đổi lớn.

Năm 2001, nhà báo Minh Chung của Đài Truyền hình Đồng Nai đã tạo một bước đột phá khi lần đầu tiên mang chiếc laptop như thế này đi tác nghiệp tại Seagames 21 ở Malaysia

Trang web hẹn hò bị hack

Tháng 7/2015, trang web hẹn hò nổi tiếng thế giới Ashley & Madison bị hack. Nhóm hacker tự xưng tên là “The Impact Team” yêu cầu website này phải đóng cửa, nếu không họ sẽ công khai danh tính của hơn 30 triệu khách hàng mà họ đã nắm được khi hack website này. Vì Ashley kiên quyết không đóng cửa, một số danh sách khách hàng vừa được công bố. Điều này gây ảnh hưởng lớn đến toàn thế giới.

Ashley & Madison là ai?

Ở Việt Nam, các trang web hẹn hò không bị cấm, nhưng do sự nhạy cảm của loại hình này nên hầu như chúng không xuất hiện. Nếu trang web có yếu tố sex thì sẽ bị phạt và cấm, mà hẹn hò thường ẩn chứa những yếu tố sex này, vì vậy một cách gián tiếp trang web hẹn hò xem như không được chấp nhận tại Việt Nam.

Thế nhưng ở nước ngoài, đặc biệt là ở Âu – Mỹ, các trang này được hoạt động công khai, không hề vi phạm pháp luật. Ashley Madison là một website như thế. Táo bạo hơn nữa, câu slogan của Ashley Madison là Đời ngắn lắm. Ngoại tình đi (Life is short. Has an affair). Một câu slogan như thế chắc chắn không được phép tồn tại ở Việt Nam.

Quảng cáo của Ashley Madison

Quá nhanh, quá nguy hiểm

Quá nhanh, quá nguy hiểm (Fast & Furious) là sê-ri phim hành động nổi tiếng của Hollywood, chủ yếu tập trung vào những màn phóng xe rợn người. Hiện nay ở Việt Nam cũng đang có hiện tượng “quá nhanh, quá nguy hiểm” nhưng không phải phóng xe mà là cách hành xử của các cư dân mạng, chủ yếu là trên Facebook.

Từ những chuyện đời thường

Cách đây không lâu, một người đã lén chụp được cảnh hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đang ngủ trên máy bay trong một tư thế khá hớ hênh. Người này đã nhanh chóng đưa ảnh lên Facebook kèm theo những lời bình phẩm nặng nề.

Thật nhanh chóng, bức ảnh này đã được lan truyền rộng rãi cùng vô số lời bình của những người khác với đầy ác ý, ai cũng tỏ ra mình là người “chuẩn mực, đạo đức” và trách mắng cô hoa hậu không tiếc lời. Ghê gớm hơn nữa, một số báo mạng cũng đăng lại ảnh với nội dung bài viết thiếu cẩn trọng.

Giới trẻ Việt chuyển sang xem tin tức trên Internet

Theo dữ liệu khảo sát của Broadcasting Board of Governors (BBG) và viện thăm dò Gallup (Mỹ) vừa công bố ngày 10/6/2015 thì tỷ lệ giới trẻ Việt Nam theo dõi tin tức – thời sự qua Internet đã vượt hơn tỷ lệ xem tin tức qua TV.

Khi được yêu cầu liệt kê ra tên 3 phương tiện truyền thông được chọn làm nguồn thông tin chính về tin tức – thời sự, thì khoảng 3/4 (74, 1%) người trong độ tuổi 35 trở lên có kể đến tên đài truyền hình quốc gia VTV trong câu trả lòi của họ, trong khi đồi với lứa tuổi 15 – 35 thì con số này là dưới 1/2 (48,6%). Những người trẻ này thường liệt kê nguồn thông tin của họ là các trang mạng, trong đó được kể đến nhiều nhất là các trang Dân trí, 24h và mạng xã hội Facebook.

Theo đánh giá này, dù tại Việt Nam TV đã trở nên hết sức thông dụng, nhưng mức độ xem TV và nghe radio để cập nhật thông tin đã thay đổi. Số người Việt Nam thường xuyên sử dụng Internet hàng tuần ngày càng tăng. Thêm vào đó, số người Việt Nam sở hữu điện thoại di động cũng tăng lên rất nhanh. Chính sự phổ biến của những chiếc smartphone này làm tăng tỷ lệ sử dụng internet tại Việt Nam.

Càng ngày càng có nhiều người đọc tin tức qua điện thoại di động

Bạn đang “được” theo dõi

Hầu như ai trong chúng ta cũng có ít nhất một tài khoản Google, đó là tài khoản dùng cho Gmail. Tài khoản này còn dùng chung cho cả Google tìm kiếm, YouTube, Google Maps… Một khi ta đã đăng nhập vào Google (thường là khi check mail) thì tất cả mọi hành động của ta trên máy tính và điện thoại đều được/bị Google theo dõi và ghi nhận!

Google đang theo dõi bạn

Có lẽ mọi người đều biết một đáp ứng quen thuộc khi tìm kiếm trên Google: Khi chúng ta chỉ mới gõ vài ký tự đầu tiên của từ khóa cần tìm thì Google sẽ tự đoán ra những ký tự kế tiếp. Thí dụ: khi ta vừa gõ “sơn” thì lập tức Google sẽ hiện ra các gợi ý: Sơn Đoòng, Sơn Tùng… Đó là vì Google đã ghi nhận những cụm từ được tìm kiếm nhiều nhất.

Ai đang chiếm lĩnh thị trường OTT Việt Nam?

Cách đây chưa lâu, hành vi gọi điện thông qua mạng Internet, không qua mạng lưới viễn thông còn bị xem là phạm pháp, vì làm thất thoát cước viễn thông. Thế nhưng hiện nay dịch vụ gọi điện, nhắn tin miễn phí qua mạng đã trở nên vô cùng phổ biến, gọi chung là dịch vụ OTT. OTT phổ biến đến mức các nhà mạng viễn thông phải vào cuộc, không phải vào cuộc để ngăn cấm mà là để… cùng tham gia!

OTT là gì?

OTT là viết tắt của Over-The-Top, tạm dịch là đi qua đầu. Trong lĩnh vực truyền thông, OTT được hiểu là việc chuyển giao nội dung dạng âm thanh, video hay những dạng media khác thông qua mạng Internet mà không có sự tham gia kiểm soát hay phân phối nội dung của kênh truyền thông (như kênh truyền hình, đài phát thanh…). Nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) có thể nhận biết sự có mặt của những gói nội dung này, nhưng không có trách nhiệm về nội dung, không thể kiểm soát, không thể xem, không có bản quyền và cũng không thể định hướng lại hướng đi của nội dung.

Vi phạm pháp luật vì tung tin sai sự thật trên mạng

Ngày 28/11/2014, công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết đang xác minh, điều tra đối tượng Võ Quốc Anh về hành vi cung cấp thông tin sai sự thật trên Facebook là có người thả 30 kg rắn lục đuôi đỏ tại Tây Trà, Quảng Ngãi. Trước đó, cũng đã có nhiều trường hợp tung tin sai sự thật trên mạng Internet bị xử lý trước pháp luật.

Bị phạt 25 triệu vì tung tin bịa đặt về án mạng

Ngày 11/3/2014, công an tỉnh Quảng Bình đã quyết định xử phạt 25 triệu đồng đối với Ngô Đình Sơn vì hành vi sử dụng trang mạng cá nhân như một trang thông tin tổng hợp và tung tin xuyên tạc, bịa đặt trên Internet gây ảnh hưởng xấu trong dư luận xã hội. Trước đó, ngày 21/2/2014, trên trang Facebook cá nhân của mình, Sơn đã tung tin về một thanh niên đi xe ôtô Camry qua địa bàn xã Quang Phú (Đồng Hới) và va chạm với một ôtô vận tải. Sau va chạm, tài xế xe Camry đã rút súng ngắn bắn chết hai người đi trên xe tải rồi lên xe Camry trốn chạy.

Sơn khai với cơ quan công an rằng hành vi của mình chỉ nhắm mục đích câu view (thu hút người xem vào trang web của mình)!

Với sức mạnh của mạng xã hội, trước đó nhiều tin đồn nhảm xuất hiện ở đây đã nhanh chóng lan tỏa và gây hoang mang trong xã hội, nhưng đây là lần đầu tiên đương sự tung tin bị phạt nặng như vậy. Có thể xem đây là lời cảnh cáo của cơ quan chức năng đối với những người lợi dụng mạng xã hội làm điều có hại.

Ra mắt hệ điều hành Windows 10

Hệ điều hành Microsoft Windows 8 ra mắt từ tháng 10/2012. Mãi cho đến cuối tháng 9 năm nay người ta vẫn râm ran tin đồn rằng Microsoft sắp cho ra mắt phiên bản mới là Windows 9. Thế nhưng thật bất ngờ, ngày 30 tháng 9 vừa qua Microsoft đã giới thiệu hệ điều hành mới: Đó sẽ là Windows 10!

Tại sự kiện diễn ra ở San Francisco ngày 30 tháng 9, Microsoft đã công bố phiên bản tiếp theo của hệ điều hành Windows 8 và Windows 8.1. Đó không phải hệ điều hành Windows 9 như dự kiến, mà sẽ là Windows 10!

Giới thiệu Windows 10. Ảnh chụp qua màn hình video clip

1,8 tỷ ảnh chia sẻ trên mạng mỗi ngày

Một trong những việc chúng ta thường làm khi sử dụng Facebook cùng những mạng xã hội khác là tải hình ảnh lên và chia sẻ. Có khi nào bạn tự hỏi: Mỗi ngày có bao nhiêu bức ảnh được chia sẻ trên mạng? Con số sẽ làm bạn giật mình: Có 1,8 tỷ bức ảnh được tải lên mạng xã hội mỗi ngày!

Tại hội thảo Code Conference tổ chức tại California, Mỹ bản báo cáo “Những xu hướng Internet 2014” do chuyên gia Mary Meeker của KPCB trình bày ngày 28/05/2014 đã nêu lên những hướng phát triển của Internet năm 2014, trong đó một kết quả khảo sát khá thú vị được đưa ra: Trong năm 2014, mỗi ngày người dùng Internet tải lên và chia sẻ tới 1,8 tỷ tấm ảnh trên các mạng xã hội.

Đừng nhìn xuống smartphone nữa, hãy nhìn lên!

Từ lâu đã có những cảnh báo về việc con người quá lệ thuộc vào những thiết bị công nghệ như máy tính, điện thoại mà bị xa rời cuộc sống thật. Gần đây, chủ đề này lại nóng lên do một clip ngắn trên Youtube có tên là Look Up (nhìn lên).

Look Up là một video clip dài gần 5 phút do một người Anh tên Gary Turk thực hiện và đưa lên YouTube từ cuối tháng 4 năm 2014. Trong chưa đầy một tháng bộ phim này đã đạt được gần 40 triệu lượt truy cập và hơn 32 ngàn bình luận. Những con số thật ấn tượng.

Bạn là ai trên không gian ảo?

Khi gặp một người mới quen, ta sẽ giới thiệu mình bằng cách đưa cho họ name card. Bạn có nghĩ rằng giờ đây điều đó xưa lắm rồi không?

Chắc là chưa xưa lắm, vì hiện nay điều đó vẫn còn được thực hiện, nhưng gần như chỉ còn là một nghi thức. Trên thực tế, điều người ta làm là… lấy điện thoại di động ra và lưu số điện thoại của bạn! Sau đó, chi tiết hơn nữa là hỏi nick của bạn trên Facebook là gì!

Name card ghi tên họ, chức danh, địa chỉ, số điện thoại của bạn. Gần đây còn ghi thêm địa chỉ email và website (nếu có) của bạn. Đó là những thông tin cơ bản. Nhưng để hiểu thêm chi tiết về một người nào đó, người ta dùng Facebook và Google!