Ông già và biển cả: Coi TV thời Internet

Cùng với Zalo, YouTube là ứng dụng mà người già ở Việt Nam sử dụng nhiều nhất. Bởi vì nó dễ xài, về hưu rồi nhiều thời gian rảnh mở YouTube lên coi để giải trí. YouTube còn có ưu thế hơn nhiều ứng dụng khác ở chỗ nó có thể xem được trên smart TV.

Ảnh minh họa. Nguồn: crestwoodmanoronline.org

Thử làm một cái khảo sát nhỏ coi người già ở Việt Nam sử dụng YouTube ra sao nghen.

Ông già và biển cả: Không biết gì, nhưng biết Zalo

Trong số các ứng dụng Internet mà các ông già bà cả biết và thường dùng nhất có lẽ là ứng dụng nhắn tin, gọi điện mà tiêu biểu là Zalo và ứng dụng xem video mà tiêu biểu là YouTube. Một thứ dùng để liên lạc, một thứ dùng để giải trí, cái nào cũng thường xuyên cần thiết trong cuộc sống người già. Trong bài này ta hãy xét trước đến các ứng dụng nhắn tin, gọi điện.

Các ứng dụng cung cấp dịch vụ tin nhắn, cuộc gọi thoại/video dựa trên nền tảng mạng Internet chứ không thông qua hạ tầng mạng viễn thông truyền thống (như SMS hay cuộc gọi SIM thông thường) được gọi chung là ứng dụng OTT (Over-The-Top application). Ấy là ta dùng đúng thuật ngữ chuyên môn để gọi cho đúng và ngắn gọn thôi, chớ mấy ông già (và không chỉ ông già) chỉ dùng các ứng dụng ấy thôi chớ không hề biết cái tên OTT của nó.

Cho đến nay, Zalo là ứng dụng OTT được dùng phổ biến nhất tại Việt Nam

Dễ hiểu vì sao các OTT được dùng nhiều, vì nhu cầu liên lạc của mọi người rất lớn. mà qua OTT tiền cước phí là bằng 0 so với cước điện thoại.

Ông già và biển cả: Book Grab cho ông già

Lão Đại sử dụng xe công nghệ như thế nào?

Ngay từ khi mới có xe công nghệ, Lão Đại bạn tui đã dứt khoát tuyên bố sẽ không sử dụng phương tiện di chuyển này. Lý do thứ nhất, theo như Lão nói là giá cước của nó chắc chắn sẽ rất cao so với xe ôm, bởi vì thay vì trả tiền trực tiếp cho thằng cha xe ôm nay lại phải qua trung gian cái "thằng công nghệ" nữa khiến giá thành đội lên. Lý do thứ hai là dù quãng đường ngắn xe sẽ chạy vòng vòng để tính tiền cước của mình cao (?).

Đội quân xe công nghệ tại Việt Nam hiện nay vô cùng đông đúc, thế nhưng số người già tự đặt xe cho mình lại rất ít.

Ông già và biển cả: Đường đi trong miệng hay trong Google Maps?

Ở Việt Nam, mọi người xài Google Maps thường xuyên như ăn cơm bữa

Google Maps là một trong những ứng dụng thịnh hành nhất trên thế giới, với lượng người dùng hàng tháng (MAU: Monthly Active User) đạt trên 2 tỷ người. Với dân số thế giới đạt khoảng 8,3 tỷ người, tỷ lệ MAU của Google Maps chiếm khoảng 24% dân số toàn cầu.

Ở Việt Nam, số người dùng hoạt động hàng tháng của Google Maps đạt khoảng 45 - 48 triệu người. Với quy mô dân số Việt Nam hơn 102 triệu người, MAU của Google Maps tại Việt Nam chiếm khoảng 44% - 47% tổng dân số, gần gấp đôi tỷ lệ trung bình của thế giới.

Chế độ xem đường phố (street view) của Google Maps tại Quảng trường Sông Phố, Biên Hòa

Ông già và biển cả - Thanh toán online và thương mại điện tử (2)

Lão Đại như đã kể trong bài trước là một trường hợp hơi quá đáng (nhưng có thiệt 100% chớ không phải tui bịa ra), số còn lại không đến nỗi dị ứng với thanh toán online và thương mại điện tử như vậy nhưng rất ngại ngùng khi phải tiếp xúc với chúng.

Không có số liệu thống kê chính thức, nhưng theo quan sát của riêng tui với bạn bè đồng trang lứa (trên 65 tuổi) thì ít nhất là 70 - 80% trong số họ không mặn mà hoặc không biết dùng thương mại điện tử. Theo tui có 3 lý do dẫn đến tình trạng này: không quen, không thích và sợ.

Ảnh minh họa tạo bởi Gemini

Ông già và biển cả - Thanh toán online và thương mại điện tử

Trong những câu chuyện tui sắp kể từ đây, nhân vật ông già là những người tui quen, tui biết hoặc chỉ tình cờ gặp, tui gọi chung bằng một tên là Lão Đại cho tiện nghen.

Lão Đại đã về hưu rồi. Lương hưu được chuyển khoản vô tài khoản cá nhân của ổng. Như vậy, ít nhiều gì cũng có dính chút tới Internet, như người ta nói "có tiếp cận Internet".

Đi uống cafe với Lão Đại, tui hỏi ổng: Thu nhập (lương hưu) được chuyển vô tài khoản rồi, vậy chắc tiêu xài anh cũng thanh toán online hết hả?

Ông già và biển cả - Thanh toán online và thương mại điện tử. Minh họa của ChatGPT

Ông già và biển cả

 

Ở đây không phải nhắc đến The Old Man and the Sea của nhà văn Hemingway, mà muốn nói đến tình cảnh của những nguòi già đang ngụp lặn (và có khả năng... chết chìm) trong biển cả những ứng dụng công nghệ số đang vây quanh mình.

Một báo cáo khá lạc quan của Việt Nam cho biết: Tính đến đầu năm 2026, nhóm người trên 60 tuổi không còn đứng ngoài cuộc chơi công nghệ mà đã trở thành một phần quan trọng của "dòng chảy số". Tỷ lệ tiếp cận tăng cao với khoảng 9,8% người dùng Internet tại Việt Nam thuộc nhóm trên 65 tuổi.